fnews.am | Լուրեր հայաստանից և աշխարհից
1$ = 0 AMD 1€ = 0 AMD 1Р̵ = 0 AMD

Այս թանկացումները նաև արհեստականորեն հրահրված դեֆիցիտի արդյունք են

2016-2018թթ. ՀՀ պարտքը կաճի 1 մլրդ դոլարով, ասում է Ինովացիոն եւ ինստիտուցիոնալ հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար Ատոմ Մարգարյանը։ Իսկ 2018թ. այն կհասնի 7.2 մլրդ դոլարի, ինչը դժվար է ասել, թե կանցնի՞ օրենքով սահմանված վերջնագիծը՝ ՀՆԱ-ի 60%, թե կմնա ընդհուպ մոտ այդ ցուցանիշին, ինչպես հիմա է: Ա.Մարգարյանը նաև կարծիք հայտնեց, թե մինչև այս տարեվերջ գուցե դեֆիցիտն ավելանա: «Խնդիրն այն է՝ 2016թ. վերջին դեֆիցիտը մոտեցել էր 6% սահմանին, և խնդիր էր այս տարվա ծրագրով տեղավորվել 3% սահմաններում: Երբ պետական պարտքն անցնում է ՀՆԱ-ի 50%, կառավարությունը պետք է տեղավորվի կայունության պահանջի մեջ, որն առաջին հերթին վերաբերում է դեֆիցիտին: Այս տարվա համար ծրագրված է 2.7 %, բայց, ամենայն հավանականությամբ, դա հնարավոր չի լինի պահել: Եվ սցենարն այնպիսին է, որ 3-3.5% սահմաններում կարող է հասնել: Դա պայմանավորված է հարկային և այլ եկամտային մուտքերից ու դեֆիցիտի ֆինանսավորման ծրագրերից»,- հավելեց նա:

Ա. Մարգարյանի հետ մեր զրույցը ներկայացնում ենք ամբողջությամբ:

– Ի՞նչն է Ձեզ հիմք տալիս այդպես ենթադրելու:

– Կառավարությունը կտրուկ բարելավել է բյուջետային իրավիճակը՝ քայլեր ստվերի կրճատման ուղղությամբ, և տարվա ընթացքում նկատելի է, որ բյուջեի մուտքերը առաջանցիկ են ծրագրերի կամ կանխատեսումների նկատմամբ: Հետևաբար լուրջ մտահոգություններ չկան: Մյուս կողմից էլ, ծախսերի առումով կառավարությունը զուսպ է, սոցիալական ծրարգրերի մասով բավականին պահպանողական, և տեղավորվում է բյուջետային կայունացման տրամաբանության մեջ:

– Տարեվերջին մեր պարտքը կլինի 58.8%, եկող տարի հնարավոր է հատի 60% սահմանը: Ձեր կարծիքով, ի՞նչ պետք է արվի, պարտքի շեմը կբարձրացվի՞:

– Հարկաբյուջետային կանոնների արդիականացման վերաբերյալ քննարկումներ եղել են, դա ընդամենը հիփոթետիկ տարբերակ է: Բայց եթե նման ռիսկեր առաջանան, բնական է, կառավարությունը կմտնի ԱԺ և բյուջետային համակարգի մասին օրենքում կառաջարկի փոփոխություն, և պարտքի շեմը հնարավոր է՝ բաձրացվի: Դրա մեջ սարսափելի ոչինչ չկա: ԱՄՆ-ի պարտք/ՀՆԱ հարաբերակցությունը 110 % է:

– Բայց ԱՄՆ-ի տնտեսության հնարավորությունը, վճարունակության մակարդակը, անհամեմատելի են: Մինչդեռ ՀՀ-ն եվրոբոնդերը վերաթողարկում է, քանի որ մարելու խնդիր ունի:

– Ի միջի այլոց եվրոբոնդերի եկամտաբերությունն իջել է, դա նշանակում է, որ արտաքին շուկաներում դրանց պահանջարկը բարձրացել է: 2013թ. առաջին տրանշը 6.25% էր, հիմա իջել է 4.75%, դա նշանակում է, որ կառավարությունը վերաթողարկման խնդիր չի ունենա: Ի միջի այլոց ԱՄՆ պետական պարտքը գերազանցում է 20 տրլն դոլարը: Եվ ամբողջ աշխարհը, այդ թվում և մենք, վարկավորում ենք կամ ֆինանսավորում ենք ԱՄՆ բյուջեի դեֆիցիտը: Ինչո՞ւ: Որովհետև պահանջարկ կա այդ երկրի պարտատոմսերի նկատմամբ: Եվ 2020թ. սեպտեմբերին լրանում է բոնդերի ժամկետը, և կառավարությունն այդ 500 մլն դոլարը վերաթողարկելու խնդիր չի ունենա: Նոր թողարկման հաշվին մարվելու է:

– 2020թ. մեր պետական պարտքի մարումը և սպասարկումը ընդհուպ մոտենում է 1 մլրդ դոլարին, ինչը բավականին ծանր բեռ է բյուջեի վրա: Այդ պատճառով էլ դեֆոլտի մասին կանխատեսումներ կան:

– Այդ 1 միլիարդի մեջ նաև այդ 500 մլն է, բայց եթե նման իրավիճակ լինի, ավելի մեծ ծավալի վերաթողարկումներ կլինեն: Իսկ դրա համար անհրաժեշտ է, որ երկիրը վստահելի լինի, բյուջեն հավասարակշռության տիրույթում լինի, և դեֆիցիտը չգերազանցի կայունության ցուցանիշը: Այն ժամանակ և ինստիտուցիոնալ ներդրողները՝ պետական պարտատոմսեր գնողները, և մասնավոր ներդրողները ՀՀ-ում ներդրումներ անելու խնդիր չեն տեսնի: Եվ ներքին պարտքի դինամիկան գերազանցում է արտաքին պարտքին, և մեր պետական պարտատոմսերը գրավիչ են նաև ներքին ներդրողների համար:

– Պարտատոմսերի գերակշիռ մասը գնում են բանկերն ու այլ կազմակերպությունները: Շարքային քաղաքացու մասնակցությունը խիստ ցածր է, և դրանց տոկոսներից քիչ է օգտվում:

– Ժողովրդի մեջ նաև բանկերի ավանդատուները, բանկերի շահառուներն են մտնում: Բանկերն իրենց ներդրումները դիվերսիֆիկացնելու խնդիր ունեն, և տարբեր զամբյուղների մեջ պետք է ներդնեն իրենց ռեսուրսները, որոնք նաև ավանդատուների փողերն են: Բանկերն իրենց պորտֆելի, ներդրումների 1/3-ը կատարում են պետական պարտատոմսերի մեջ և ստանում շուկայական ներդրումների տոկոսներին համադրելի տոկոսներ: Բայց պետական պարտատոմսերում կատարվող ներդրումներն ավելի ցածր ռիսկային են և բանկերը, այո, նաև այդ արժեթղթերում են ներդրումներ կատարում: Դա ընդունված պրակտիկա է:

– ԱՄՀ-ն այս տարվա համար կանխատեսում է 3.5% տնտեսական աճ, մինչդեռ կառավարությունը գտնում է, որ կլինի 4.3%: Փաստորեն, միջազգային կառույցները չեն վստահում կառավարության ցուցանիշներին:

– Եթե չեք մոռացել, այս տարվա բյուջեի հիմքում ընկած է 3.2% աճ:

– Այդ դեպքում էլ, կարծիք կա, թե կառավարությունն այնպիսի ցածր թիրախ է վերցնում, որ դրա կատարելը դժվար չլինի: Խոսքը վերաբերում է նաև ձեր այն ասածին, թե ծախսերի առումով կառավարությունը զուսպ է, սոցիալական ծրարգրերի մասով՝ բավականին պահպանողական: Իսկ ՀՀ նման զարգացող երկրների համար 4.3% էլ ցածր է համարվում: Չէ որ Սերժ Սարգսյանը տարեկան 5-6% աճ է ակնկալում:

– ԱՄՀ-ն միջազգային դոնոր կազմակերպություն է, ունի իր շահերը, բարձր տոկոսով վարկեր է տալիս, մեր արտաքին պարտքի մի մասի դոնորը նա է: Եվ այդ կառույցը միշտ էլ ավելի զուսպ գնահատականներ է տալիս երկրների մակրոտնտեսական ցուցանիշների վերաբերյալ, քան Համաշխարհային բանկը կամ ռեյտինգավորող կազմակերպությունները: «Ֆիտչը», «Մուդիսը» ՀՀ վարկանիշը չեն իջեցրել վերջին 1.5 տարվա ընթացքում, անգամ բարձրացվել է: Իսկ ինչ վերաբերում է այս տարվա կանխատեսմանը, ապա դրանք իրավիճակային գնահատականներ են և պայմանավորված են ներքին և հատկապես արտաքին բազմաթիվ գործոններով: Հնարավոր է, ԱՄՀ փորձագետներն ավելի շատ իրավիճակը բխեցրել են ՌԴ տնտեսության հնարավոր վատթարացման սցենարից, բայց կան նաև լավատեսական կամ իրատեսական սցենարներ: Իսկ ես կարծում եմ՝ այս կառավարության վերջին կանխատեսումը իրատեսական է:

– ՀԲ-ն նույնպես այս տարվա համար ցածր կանխատեսում ունի՝ 2.7%:

– Որպես կանոն, այդ կազմակերպությունների գնահատականները չեն իրականանում, նրանց գնահատականները վատատեսական են, եթե նկատի ունենանք վերջին 3-4 տարիների գեոտնտեսական և գեոքաղաքական զարգացումները, հատկապես եվրասիական բլոկի, և հատկապես ՌԴ-ի նկատմամբ, ինչը ԱՄՆ նոր վարչախմբի կուրսի դրսևորումն է: Իսկ ովքե՞ր են ՀԲ-ի և ԱՄՀ հիմնական դոնորները, 60-70% ԱՄՆ-ի ներդրումներն են:

– Ի դեպ, տարեսկզբից հրապարակվող 5-6% տնտեսական աճի նկատմամբ թերահավատ է նաև կառավարությունը, և 2017-ի համար ավելի ցածր՝ 4.3% աճ է կանխատեսում:

– Ամիսն ամսվա վրա այդ ցուցանիշն ինչ-որ չափով նվազում է, և դա սեզոնային գործոններով է պայմանավորված: Հատկապես գյուղատնտեսությամբ, որտեղ անկման տեմպերը նվազել են: Եթե նախորդ տարի խոսում էինք երկնիշ թվով անկման մասին, այս տարի, հավանաբար, կլինի մոտ 3% անկում: Եվ եթե հարկային վերջին եկամուտներն ուղղում են կապիտալ շինարարության ոլորտ, և այստեղ էլ անկումն այդքան մեծ չլինի:

– Հունվար-օգոստոսին գյուղատնտեսության ոլորտի անկումը բավականին բարձր էր՝ 9.4%:

– Վստահ եմ՝ այդ թիվը բարձրանալու է, այլ տարբերակ չկա: Դա կարող է նաև գնային գործոնի ազդեցությունը լինել՝ մսամթերքը, կաթնամթերքը թանկացել են: Այո, արհեստականորեն հրահրված դեֆիցիտ, արտաքին շուկաներում անբարենպաստ իրավիճակ կա:

– Դուք ասում եք՝ արհեստականորեն հրահրված, բայց ՏՄՊՊՀ-ն ասում է, որ այդ թանկացման պատճառն արտաքին շուկայում թանկացումներն են:

– Դա կա, անկասկած, բայց մարդկանց պետք է ապացույցներ ներկայացնել, թե նախկին գներով ներկրված ինչքան պաշար է եղել: Պետք է ներկայացնել, թե որքան է ներկրվել, և այսօր վաճառվող ապրանքն իսկապե՞ս բարձր գնով է ձեռք բերվել:

– Վերադառնալով պետական պարտքին՝ կարո՞ղ ենք ասել, որ 2018թ.7.2 մլրդ պարտքն արդեն կգերազանցի ՀՆԱ-ի 60%-ը :

– Ոչ: Եթե պահպանվի տնտեսական աճի սցենարը, չի գերազանցի: Ի դեպ, մեր արտաքին պահուստների մեծ մասը ներդրված է ԱՄՆ պարտատոմսերի մեջ, որն անգամ եկամուտ չի բերում, 0-ին մոտ տոկոսադրույքով է: Ինչո՞ւ: Այդ հարցը պետքէ ուղղել ՀԲ և ԱՄՀ պատասխանատուներին: Ո՞րն է պատճառը, որ երկրները ձեռք բերված միջոցները հնարավորություն չունեն ներդնելու իրենց երկրների պետական պարտատոմսերի մեջ: Դա զարգացած և ամենահզոր երկրների քաղաքականությունն է:

– Այսինքն՝ թույլ չե՞ն տալիս, որ մեր պահուստները ներդրվեն ներքին պարտատոմսերի մեջ:

– Իհարկե: Պայմանն այն է, որ պետք է պահուստները նվազագույն ցածր ռիսկային գործիքների մեջ ներդրվեն, բայց ռիսկայնությունը եկամտաբերությամբ է որոշվում: Սա միայն մեր երկրի խնդիրը չէ, ԱՄՆ-ից դուրս աշխարհի խնդիրն է: Այս խնդիրն ունեն այնպիսի հզոր երկրներ, ինչպիսին՝ Չինաստանն է, Ճապոնիան, ՌԴ-ն, ԲՐԻԿՍ-ի անդամ մյուս երկրները: Դրա համար էլ նրանք մտածում են իրենց արժույթը ստեղծել: Իսկ եթե չվերցրեցիր ԱՄՆ արժեթղթերը, խնդիր կունենաս, քանի որ նրա պարտքը 110% է:

– ԱՄՀ-ն նաև նշում էոր հավելյալ աճի հիմքում ընկած են արտերկրիցուղարկած տրանսֆերտների ծավալների և պղնձի բարձր գների աճը: Փաստորեն, մեր տնտեսական աճին նպաստող ներքին գործոն չկա:

– Կա և պետք է նկատել, որ այս կառավարությունն ունի ընդգծված արդյունաբերական քաղաքականություն, ընդ որում՝ տարածքային առումով: Իսկ տրանսֆերտները կարևորագույն գործոն են և ձևավորում են մակրոտնտեսական պահանջարկը, նաև ներդրումային ու սպառման բաղադրիչի վրա են ազդում: Եվ դա պայմանավորված է ՌԴ տնտեսության աշխուժացմամբ: ՌԴ-ում 1.5-2% աճ է կանխատեսվում: ՀՀ-ն տրանսֆերտ ստացող երկիր է, աշխատուժը՝ 300-400 հազար մարդ ստեղծում է մեր համախառն ազգային արդյունքը, և դրա որոշ մասը փոխանցվում է ՀՀ: Իսկ դինամիկան ցույց է տալիս, որ աճ կա, և դա տնտեսական աճի վրա ազդող ռեալ գործոն է:

– Այո, բայց ժամանակին, երբ տրանսֆերտները ՀՀ բյուջեի չափ էին կազմում, փորձագետները նաև ահազանգում էին, որ ՀՀ տնտեսությունը նստած է թմրանյութի ասեղի վրա: Եթե դրանք կտրվեն կամ նվազեն, մեր տնտեսությունը կհայտնվի շատ վատ վիճակում, ինչն արդեն տեղի է ունեցել:

– Ոչ, դա կարող է ունենալ որոշակի, չասենք բացասական ազդեցություն, բայց եթե զուտ չեզոք գործոն ենք դիտարկում՝ իրավիճակային ընթացիկ դրական գործոն է: Բայց մենք այլ խնդիր ունենք՝ ինչպես անենք, որ որմնադիրն այստեղ աշխատանք լինելու պարագայում մնա և ոչ թե գնա Չիտա կամ Օրենբուրգ: ՌԴ-ում եկամտահարկի դրույքաչափը 12-13% է, նույն ցածր մակարդակն է ԱՊՀ երկրներում, մինչդեռ, ՀՀ-ում միջինը 26 % է: Այստեղ հարկային քաղաքականությունը ներդաշնակեցնելու խնդիր կա, ու այն ժամանակ շատերը կմտածեն մնալ հայրենիքում և մի քիչ ցածր աշխատավարձով, բայց նույն հարկային պայմաններում աշխատել, քան թե արտագաղթել:

 

1IN.AM

Դիտվել է 477 անգամ
«Մարզպետարանում համակարգչի շարիկ գլորող վարչո... Ի՞նչ կադրեր ու լուսանկարներ է հրապարակել ՊՆ մ... ԱՄՆ-ն չի կարող միակողմանիորեն չեղարկել F-35 կ... Հակառակորդի կողմից ընդգծված ակտիվություն է նկ... Թբիլիսիում տեղի ունեցած ավտովթարի հետևանքով տ... Արտակարգ դեպք Կոտայքի մարզում. ճիվաղը դանակահ... Խոշոր ու ողբերգական ավտովթար Արագածոտնի մարզո... Սերժ Սարգսյանը քեֆ է անում Դեդ Հասանի և Ճակոյ... Բարերար Հրաչյա Պողոսյանի մեծ նվիրումի շնորհ... ՀԱԿ-ը Երևանի Ավագանու առաջիկա ընտրությունների... Video. Արթուր Գևորգյանը՝ Քոչարյանին ազատ արձա... Ոստիկանության զորքերի առաջին հերթափոխը պատրաս... Լուկաշենկոն փոխել է կառավարության կազմն ու Բե... Օֆշորում ՀՀ բարձրաստիճան պաշտոնյաների ունեցած... «Չպետք է լինի 17 նախարարություն». Նիկոլ Փաշին... Ուղիղ. Հանրապետության հրապարակում մեկնարկել է... Արտակարգ դեպք Կոտայքի մարզում. նախկին մաքսայի... ԱԱԾ-ն տեսանյութ է տարածել նոր բացահայտման մաս... Ավելի քան 1000 մարդ Արցախից գալիս է Երևան՝ մա... ՀՀ պետական մարմինները գործողությունները չսկսե... Կարգը գրողներն ունե՞ն անվտանգության մարմիններ... Մենք գիտենք հակառակորդի նենգության և ատելությ... Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ամփոփել է աշխատանքայ... Քոչարյանն ազատ է իր տեղաշարժի մեջ և կարող է մ... Չի բա­ցառվում՝ «Դաշնակցությունը» հաջորդ Ազգայ...
Այսօր
Շաբաթ
1 Ամիս
Հայտնի հեղինակություն՝ քանաքեռցի Տույից ստացա... Արթուր Ասատրյանը՝ Դոն Պիպոն, իր անձի շուրջ պտ... Հայտնի քրեական հեղինակություն Արթուր Ղազարյան... «Բանանի արքա»-ն պոռթկաց. գործին խառնվեցին Գագ... 5 տարուց ավելի է՝ Ար­մավիրի ուսուցիչներն աշխա... FBI-ի քննիչները Հայաստանում են. պահանջել են Ս... «Առյուծ ձյա~, չես հավատա, եկել եմ մոտդ՝ ներող... Արտակարգ ու ողբերգական դեպք Թալիշ գյուղի տարա... «Ստրկամիտնե՛ր». արցախցիները բաց նամակով դիմել... Հայտնի հեղինակություններ՝ Արթուր Ղազարյանն ու... Նախկին պատգամավոր Արսեն Ավագյանի՝ Տուգոյի անվ... «Զոն նայող» Կարիճ Լիլոն՝ իր ամուսնության, եւ ... Ֆիլմ՝ նվիրված Արթուր Ասատրյանին՝ Դոն Պիպոյին.... Հերոսական քայլի դիմած Արթուր Միքայելյանը, հա... VIDEO.Սաշիկ Սարգսյանը, Ռուբեն Հայրապետյանն ու... Հայտնի հեղինակություն Արմեն Իսրայելյանը` Էրեբ... Մեծ խնջույք Փարավոնում. Հայտնի հեղինակությու... Ի՞նչ մեթոդներ է կիրառում պայծառատես Անի Գրիգո... Դոլինան մեջքից հարված է հասցրել ադրբեջանցիներ... Շատ շուտով մեր հազարավոր համաքաղաքացիների հետ... Արարատի մարզ վարկանշային թեկնածուներից ակնհայ... Սոնա Շահգելդյանն առաջին անգամ խոսում է ամուսն... «Մհեր Սեդրակյանը էս երկիրը սիրող մարդ ա»... Հայտնի հեղինակություն Արթուր Ասատրյանը՝ Դոն Պ... Այս գիշեր գնդակոծվել է Մարտունին. կա զոհ
Քոչարյանն ազատ է իր տեղաշարժի մեջ և կարող է մեկնել Լոնդոն «Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. «Ինչպես հայտնի է, Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ այս պահին որեւէ խափանման միջոց ընտրված չէ, եւ նա, ըստ էության, ազատ է իր գործողություններում: Այս համատեքստում երեկ ՀՔԾ պետ Սասուն Խաչատրյանը նշել է, որ եթե Քոչարյանը փորձ անի լքել երկիրը, դա կգնահատվի որպես նախաքննությանը խոչընդոտելու, վարույթ իրականացնող մարմնից թաքնվելու փորձ, եւ կկիրառվի խափանման միջոց: «Ժողովուրդ» Չի բա­ցառվում՝ «Դաշնակցությունը» հաջորդ Ազգային ժողովում ուղղակի չլինի ներկայացված. Ալեն Սիմոնյան «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության վարչության անդամ, ԱԺ «Ելք» խմբակցության պատգամավոր Ալեն Սիմոնյանը «Ժողովուրդ» օրաթերթին տված հարցազրույցում կո­ալիցիոն իրենց գործընկեր ՀՅԴ-ի հասցեին բավական կտրուկ արտահայտություններ է արել:«Չի բա­ցառվում՝ «Դաշնակցությունը» հաջորդ Ազգային ժողովում ուղղակի չլինի ներկայացված, որովհետև իրենց գործելաոճը բացասական ազդեցություն Հանրահավաքը «հարամել» չի ստացվի. արգելքները հասել են «Արմենիա Մարիոթ» հյուրանոց «Հրապարակ» օրաթերթը գրում է. «Երեկ ոստիկանությունը հաղորդագրություն տարածեց՝ նշելով, որ դրոններով՝ թռչող սարքերով տեսանկարահանումներն այսօրվա հանրահավաքի ժամանակ արգելվում են։ Պաշտոնական բացատրությունը․ «Օգոստոսի 17-ին տեղի ունենալիք հանրահավաքի մասնակիցների անվտանգությունն ապահովելու նկատառումներից ելնելով․․․ նման փորձերը կասեցվելու են։ ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներին խնդրում ենք ձեռնպահ մնալ տեսանկար ԱԱԾ-ն Հովիկ Աբրահամյանի՝ Մխչյանում գտնվող տանն է.hraparak.am Hraparak-am-ը տեղեկացել է, որ ԱԱԾ-ն երեկ գործողություն է կատարել ՀՀ նախկին վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի տանը։ ԱԱԾ աշխատակիցները մուտք են գործել Հովիկ Աբրահամյանի Մխչյան գյուղում գտնվող տուն և խուզարկություն են իրականացրել։   Թե ի՞նչ հիմքով և ի՞նչ են փնտրել Մխչյանում, կայքին հայտնի չէ։ Առաջիկա ժամերի ընթացքում ԱԱԾ-ն տեսանյութով կտեղեկացնի։ Յուրի Խաչատուրով. «Ես ասել եմ` ես մեղավոր չեմ» 2008թ. մարտի 1-ի գործի շրջանակներում ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին, ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Միքայել Հարությունյանին եւ ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար Յուրի Խաչատուրովին մեղադրանք է առաջադրվել ՀՀ քրեական օրենսգրքի 300.1-ին հոդվածի 1-ին մասով՝ Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական կարգը տապալելու համար: Ռոբերտ Քոչարյանը կալանավորված է, Միքայել Հարությունյանի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում, իսկ ահա Յուրի Խաչատուր
website by Sargssyan